Τελευταία ευκαιρία για το «Μακεδονικό»;

Να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους. Από την επομένη της Ολυμπιάδας του 2004 η Ελλάδα έχει πτωχεύσει. Έκανε μια πανάκριβη επένδυση, με αναρίθμητες δυνατότητες υλικής και άυλης κερδοφορίας, η οποία δεν αξίζει σήμερα ούτε το μπετόν των κτιρίων που τη φιλοξένησαν. Μια χώρα που πετάει από μόνη της στα σκουπίδια ένα ιστορικό, πολιτιστικό και εντέλει εμπορικό κεφάλαιο όπως ο Ολυμπισμός, μπορεί εύκολα να χάσει ένα κομμάτι της ιστορικής, πολιτιστικής και τελικώς εμπορικής ταυτότητάς της. Πολλώ δε μάλλον που το κομμάτι αυτό διεκδικείται από ένα ολόκληρο έθνος ως προϋπόθεση της επιβίωσής του. Σε βαθμό που ο δημοφιλής πρωθυπουργός της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, Νίκολα Γκρουέφσκι, έχει γεμίσει το γραφείο του με προτομές όποιας ιστορικής προσωπικότητας έτυχε να γεννήσει η Μακεδονική γη, εκτός του Γιώργου Κούδα.

Από πολλές απόψεις, το Μακεδονικό αποτελεί μία ασύμμετρη διένεξη. Ο χρόνος που κυλάει λειτουργεί σε βάρος της Ελλάδας, η οποία αδυνατεί να ονοματοδοτήσει από μόνη της μία τρίτη χώρα, ενώ έχει σχεδόν αποδεχθεί πως στην διεθνή διπλωματική πρακτική δεν νοείται διαπραγμάτευση για την ταυτότητα ενός λαού. Στο Βουκουρέστι, η Αθήνα έκανε σαφές πώς δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει το ισχυρότερο χαρτί της, δηλαδή το γεγονός ότι κρατάει στα χέρια της το εισιτήριο των Σκοπίων στους ευρωατλαντικούς θεσμούς. Όμως, το «βέτο» δεν αποτελεί πανάκεια. Εάν δεν αναληφθούν πρωτοβουλίες, είναι ζήτημα χρόνου να ξαναβρεθούμε δίχως συμμαχίες, εγκλωβισμένοι σε μια διαδικασία κλιμακούμενης διεθνοποίησης ενός προβλήματος, η καλύτερη δυνατή λύση του οποίου δεν συνιστά επί της ουσίας δικαίωση των εθνικών θέσεών.

ΕΥΝΟΪΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ

Σε αυτήν την πορεία, η Ελλάδα διαθέτει δύο πολύ ισχυρά χαρτιά. Πρώτον, τον αχαλίνωτο και πολυμέτωπο εθνικισμό στον οποίο επενδύει η κυβέρνηση Γκρουέφσκι. Ο πολιτικός τυχοδιωκτισμός του κ. Γκρουέφσκι έχει ενοχλήσει τον διεθνή παράγοντα, αλλά και την παγκόσμια ακαδημαϊκή κοινότητα και προσφέρει στην κυβέρνηση του κ. Παπανδρέου ένα εύλογο χρονικό περιθώριο για να ισχυροποιήσει τη διαπραγματευτική της θέση. Το δεύτερο και σημαντικότερο ελληνικό «ατού» είναι η τακτική αναδίπλωση της Αθήνας σε πιο ήπιες θέσεις σε σχέση με το μαξιμαλιστικό «ούτε Μακεδονία ούτε παράγωγα» της περασμένης δεκαετίας. Ξένοι διπλωμάτες αναγνωρίζουν ως πολύ σοβαρή αυτήν την ελληνική υπαναχώρηση εκφράζοντας, παράλληλα, την απορία τους για την αδυναμία της προηγούμενης κυβέρνησης να την κεφαλαιοποιήσει.

Για πρώτη φορά μέσα σε είκοσι χρόνια, η Ελλάδα προσέρχεται στις διαπραγματεύσεις με μία θέση ορθολογική, δίκαιη και βιώσιμη. Ορθολογική, γιατί είτε πρόκειται για ένα γεωγραφικό («Βόρεια»), ιστορικό («Νέα») ή εθνοτικό («Σλαβική») προσδιορισμό, η Ελλάδα επιδιώκει μία περιγραφική προσέγγιση του ονόματός της γειτονικής χώρας. Με άλλα λόγια, η «Μακεδονία των Σκοπίων» είναι και βόρεια και νέα και σλαβική. Σκέτη «Μακεδονία», όμως, δεν είναι. Δίκαιη, γιατί λαμβάνει υπόψη της το νόμιμο δικαίωμα των 2,5 εκατ. κατοίκων της Ελληνικής Μακεδονίας στη μακεδονική τους ταυτότητα. Ως Μακεδόνες, θα μπορέσουμε να ζήσουμε με την ταυτότητα του «Ελληνομακεδόνα», του «Νοτιομακεδόνα» ή του «Παλαιομακεδόνα», υπό την προϋπόθεση ότι οι γείτονές μας λέγονται «Σλαβομακεδόνες», «Βορειομακεδόνες» ή «Νεομακεδόνες». Αν όμως επιμείνουν να αποκαλούνται απλά «Μακεδόνες», εμείς δεν είμαστε τίποτα. Η δίκαιη και ορθολογική αυτή θέση είναι και βιώσιμη γιατί αντέχει με ή χωρίς τη συμφωνία της άλλης πλευράς.

Η «ΠΑΛΑΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ»