Melbourne: Αρκετά σύννεφα, νεροποντή, 12 °C

Sydney: Διασκορπισμένα σύννεφα, 18 °C

Athens: Καθαρός ουρανός, 9 °C

100 χρόνια από τις ανθελληνικές επιθέσεις στη Δυτική Αυστραλία

Την αποσιωπημένη ιστορία μας θυμίζει ο συγγραφέας Arnold Zable

Node Tools

Rate This

5
1 vote
Your rating: None
O Arnold Zable

O Arnold Zable

21 December 2016

Ενώ το ιστορικό ρατσισμού και κοινωνικής απομόνωσης για πολλούς από τους Νοτιοευρωπαίους νεοφερμένους στην Αυστραλία της δεκαετίας του '60 θεωρείται δεδομένο, λίγοι είναι αυτοί που γνωρίζουν για την εχθρικότητα που βίωσαν οι Έλληνες μετανάστες στις αρχές του 20ού αιώνα.

Ο φετινός Δεκέμβριος σηματοδοτεί το πέρασμα 100 χρόνων από τις ανθελληνικές επιθέσεις στις πόλεις Kalgoorlie και Boulder της Δυτικής Αυστραλίας, που οδήγησαν στον εκτοπισμό εκατοντάδων Ελλήνων.

Με την εξαίρεση ορισμένων που μετακόμισαν στο Περθ ή ακόμη επέστρεψαν στη γενέτειρα, πολλοί πήραν το δρόμο για τη Μελβούρνη.

Σε άρθρο του στην εφημερίδα «The Age», ο συγγραφέας Arnold Zable, κάνει λόγο για μια σειρά σχεδόν ξεχασμένων γεγονότων που πέρασαν στα ψιλά γράμματα της μεταναστευτικής ιστορίας της χώρας και όμως παραμένουν πιο επίκαιρα από ποτέ μέσα στο γενικότερο κλίμα ξενοφοβίας και ρατσισμού.

Πίσω από τις οργανωμένες επιθέσεις στο Kalgoorlie του 1916 βρισκόταν μια συμμορία πολιτών και στρατιωτών, η οποία στράφηκε αδιακρίτως κατά ελληνικών επιχειρήσεων.

Σπάζοντας βιτρίνες, καταστρέφοντας ιδιωτική περιουσία, κλέβοντας εμπορεύματα, και τρομοκρατώντας τους ιδιοκτήτες, η συμμορία φρόντιζε να μην αφήνει τίποτα όρθιο στο πέρασμά της, από καφετέριες και εστιατόρια μέχρι oyster saloons και μικρομάγαζα.

Στο απόγειό της, η συμμορία εκτιμάται ότι αριθμούσε έως και 2.000 μέλη.

Το κυνηγητό μίσους επεκτάθηκε στη διπλανή πόλη του Boulder, με τις ελληνικές οικογένειες να αναζητούν απελπισμένες καταφύγιο σε σπίτια φίλων.

Εν τω μεταξύ, παρόμοιες εκδηλώσεις ανθελληνισμού είχαν προηγηθεί μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα στο Περθ, κάνοντας την απόφαση ορισμένων από τους εκδιωχθέντες Έλληνες του Kalgoorlie και Boulder να μετακομίσουν εκεί επισφαλή, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα μίνι μεταναστευτικό ρεύμα προς τη Μελβούρνη σε αναζήτηση καλύτερων συνθηκών ζωής.

Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες εκπροσώπων της κοινότητας, αλλά ακόμη και της ίδιας της ελληνικής κυβέρνησης για αξίωση αποζημιώσεων η δικαίωση δεν έφτασε ποτέ για τα θύματα. Καθοριστικής σημασίας για την αποσιώπηση των περιστατικών υπήρξε επίσης η συστηματική πολιτική δράση σε εθνικό και πολιτειακό επίπεδο για απαλλαγή των δραστών από τις ευθύνες του.

Με μια πρώτη ματιά στις εφημερίδες της εποχής, μπορεί κανείς να αντιληφθεί ένα διάχυτο αίσθημα ψευτοπατριωτισμού και ξενοφοβίας εν μέσω του οποίου οι Έλληνες μετανάστες παρουσιάζονταν ως «εχθροί», μια πρακτική που φέρνει στο μυαλό την ευκολία με την οποία αποδίδεται σήμερα ο χαρακτηρισμός του τρομοκράτη.

Το κλίμα φόβου στην Αυστραλία καθόριζε σε μεγάλο βαθμό η ανασφάλεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Επρόκειτο για την περίοδο της βασιλείας του Κωνσταντίνου Α' στην Ελλάδα, ο οποίος θεωρούνταν από πολλούς γερμανόφιλος, παρά την επίσημη ουδέτερη στάση που διατηρούσε και την ενεργό στήριξη του πρωθυπουργού Βενιζέλου στις δυνάμεις της Αντάντ.

Το σκεπτικό αυτό αποτελούσε τη δικαιολογητική βάση για την αντιμετώπιση του ελληνικού στοιχείου στην Αυστραλία ως φιλογερμανικό και κατ' επέκταση των Ελλήνων μεταναστών ως συνεργάτες των εχθρών. 

Ενδεικτική είναι και η περίπτωση του Ιθακήσιου Αντώνιου Λεκατσά, που έφτασε στην Μελβούρνη στην ηλικία 24 ετών το 1877, όπου ξεκίνησε να δουλεύει σε κουζίνες εστιατορίων.

Χάρη στην εργατικότητα και επιμονή του, κατάφερε μέσα σε μερικά χρόνια να γίνει ιδιοκτήτης τριών εμβληματικών καφέ στο κέντρο της πόλης στη Swanston Street.

Ένα από αυτά, ονόματι Vienna Cafe, υπήρξε στόχος επίθεσης ομάδας μεθυσμένων στρατιωτών το 1915 που λιθοβόλησαν το κατάστημα και απείλησαν τους θαμώνες, λέγοντας ότι η καφετέρια έφερε το όνομα της πρωτεύουσας των εχθρών Αυστριακών.

Ο Λεκατσάς αναγκάστηκε να κλείσει το κατάστημα, ενώ όταν το ξαναέθεσε σε λειτουργία τον επόμενο χρόνο, το ανακαινισμένο καφέ με το εντυπωσιακό avant-garde σχέδιο και την εξαιρετική εσωτερική διακόσμηση θεωρείται ότι σημάδεψε τις αρχές της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Αυστραλία.

Είχε φυσικά «λάβει το μήνυμα» ότι δεν υπήρχε μεγάλο περιθώριο για διαφορετικότητα στη χώρα εκείνα τα χρόνια και φρόντισε να το μετονομάσει σε Cafe Australia.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο κ. Zable, προκειμένου να αντιληφθεί κανείς τις βαθύτερες αιτίες των λυπηρών αυτών περιστατικών πρέπει αρχικά να ανατρέξει στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής.

Σε μια από τις σπάνιες ιστορικές πηγές που μνημονεύουν τα γεγονότα των επιθέσεων του 1916 στο Kalgoorie και στο Boulder, ο ιστορικός Γιάννης Γιαννάκης εφιστά την προσοχή μας στο σκηνικό που επικρατούσε στην Αυστραλία από τα τέλη του 19ου αιώνα, οπότε και οι νεοφερμένοι μετανάστες μεταξύ αυτών πολλοί Έλληνες θεωρούνταν μίασμα για την λευκή αγγλοσαξονική κοινωνία.

Το αίσθημα της εποχής αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στη δήλωση του πρωθυπουργού της Δυτικής Αυστραλίας το 1897, John Forrest, κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συζητήσεων για μια προτεινόμενη μεταναστευτική νομοθεσία: «Στόχος μας είναι να θέσουμε κάποια όρια για αυτή τη χώρα, ώστε να μην γεμίσει από φυλές των οποίων οι προτιμήσεις, συμπεριφορές και η κουλτούρα διαφέρουν από τις δικές μας».

Αξίζει να αναλογιστούμε πως η απροκάλυπτα ρατσιστική δήλωση ενός πρωθυπουργού παραπάνω από 100 χρόνια πριν δε διαφέρει και πολύ από ορισμένες σημερινές που προωθούν τη ξενοφοβία εν μέσω μιας προσφυγικής κρίσης και μιας πρωτοφανούς μεταναστευτικής κινητικότητας ανθρώπων που αναζητούν την ευκαιρία για μια καλύτερη ζωή.

Όπως μας υπενθυμίζει στο άρθρο του ο κ. Zable, η σημερινή εικόνα της οικονομικά εύρωστης και πολυπολιτισμικής Αυστραλίας χτίστηκε πάνω σε αυτό λεγόμενο ιδανικό του fair go.

Τα κακώς κείμενα των ανθελληνικών επιθέσεων του 1916 αποτελούν αναμφίβολα ως ένα από τα μελανά σημεία της μεταναστευτικής ιστορίας της Αυστραλίας, παράδειγμα προς αποφυγή.

Ο προβληματισμός μας όμως δεν πρέπει να σταματά εκεί, καθώς την ίδια στιγμή η προσωπική ιστορία του Λεκατσά, ανάμεσα στις χιλιάδες ιστορίες μεταναστών και προσφύγων που προσέφεραν στην αυστραλιανή κοινωνία, αναδεικνύει «τη δύναμη του πολυπολιτισμού - το όραμα, τη δυναμική ενέργεια και τις εξαιρετικές ιδέες που έρχονται στην επιφάνεια όταν οι διαφορετικές κουλτούρες συνυπάρχουν χωρίς περιορισμούς, η διαφορετικότητα καλωσορίζεται και της δίνεται ο χώρος να ανθίσει».

Read more from

Copyright © 2009-2016 Ethnic Publications Pty Ltd ABN 13005 255 087